دکتر محسن کمالی نیا

لال نقص توجه یا بیش فعالی ADHD یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی در دوران کودکی است که با الگوهای پایدار نقص توجه ویا بیش فعالی-تکانشگری مشخص می شود. درک ماهیت ADHD چیست و چگونگی بروز آن در کودکان، نخستین گام در مواجهه با این چالش است. علائم بیش فعالی در کودکان می تواند طیف وسیعی از مشکلات از جمله دشواری در تمرکز، بی قراری مداوم، و اقدام بدون فکر را در بر گیرد.

تشخیص ADHD در کودکان مستلزم ارزیابی دقیق توسط متخصصان است تا بتوان آن را از رفتارهای طبیعی کودکی، مانند تفاوت بیش فعالی با شیطنت کودک، متمایز ساخت. رویکردهای مختلفی برای درمان ADHD در کودکان وجود دارد که شامل مداخلات دارویی و غیردارویی می شود.

در حالی که داروی ADHD برای کودکان می تواند در مدیریت علائم مؤثر باشد، روش های غیردارویی درمان ADHD مانند آموزش والدین، رفتار درمانی، و ایجاد محیط های حمایتی نیز نقش حیاتی ایفا می کنند. نقش والدین در ADHD بسیار پررنگ است؛ آن ها با درک صحیح اختلال و به کارگیری راهکارهای حمایتی، می توانند به فرزندان خود در مدیریت بهتر علائم و بهبود عملکردشان کمک کنند.

این اختلال همچنین می تواند تاثیر ADHD بر یادگیری کودکان را به شدت تحت الشعاع قرار دهد، چرا که مشکلات تمرکز و توجه بر فرآیندهای تحصیلی تأثیر مستقیم دارد. بنابراین، شناخت جامع ADHD و به کارگیری روش های درمانی مناسب، امری ضروری برای رشد و شکوفایی کودکان مبتلا به این اختلال است.

ADHD چیست؟

اختلال نقص توجه بیش فعالی (ADHD) یک وضعیت عصبی-رشدی پیچیده است که در آن فرد الگوی مداومی از بی توجهی ویا بیش فعالی-تکانشگری را تجربه می کند که بر عملکرد یا رشد او تأثیر می گذارد. این اختلال تنها به معنای پرانرژی بودن یا عدم تمرکز موقت نیست؛ بلکه یک وضعیت پایدار است که با معیارهای تشخیصی مشخصی توسط متخصصان صورت می گیرد.

درک اینکه ADHD چیست، به ما کمک می کند تا علائم بیش فعالی در کودکان را بهتر بشناسیم و تفاوت آن را با شیطنت های طبیعی کودکانه تشخیص دهیم. تشخیص ADHD در کودکان نیازمند بررسی دقیق سابقه رشدی و رفتاری فرد است تا بتوان درمان مناسب را آغاز کرد. درمان ADHD در کودکان معمولاً رویکردی چندوجهی دارد که هم مداخلات دارویی و هم غیردارویی را شامل می شود. تاثیر ADHD بر یادگیری قابل توجه است، زیرا مشکلات تمرکز و توجه مستقیماً بر فرآیندهای یادگیری و موفقیت تحصیلی کودکان اثر می گذارد. همچنین، نقش والدین در ADHD در ایجاد محیط حمایتی و مدیریت رفتارهای کودک حیاتی است.

علائم بیش فعالی در کودکان

نقص توجه

دشواری در توجه به جزئیات یا اشتباهات سهوی در تکالیف مدرسه یا سایر فعالیت ها.

مشکل در حفظ تمرکز بر روی وظایف یا بازی ها.

به نظر می رسد هنگام صحبت مستقیم با فرد، به حرف ها گوش نمی دهد.

عدم پیروی از دستورالعمل ها و ناتوانی در اتمام تکالیف مدرسه، کارهای خانه یا وظایف شغلی (نه به دلیل لجبازی یا عدم درک).

دشواری در سازماندهی وظایف و فعالیت ها

اجتناب از وظایفی که نیاز به تلاش ذهنی مداوم دارند (مانند تکالیف مدرسه).

گم کردن مکرر وسایل ضروری (مانند اسباب بازی ها، لوازم التحریر، کتاب ها، ابزارها).

به راحتی توسط محرک های خارجی حواس پرت می شود.

فراموشکاری در فعالیت های روزمره.

بیش فعالی و تکانشگری

بی قراری و تکان دادن دست ها یا پاها، یا وول خوردن روی صندلی.

بلند شدن از صندلی در موقعیت هایی که انتظار می رود در جای خود بنشیند.

دویدن یا بالا رفتن در موقعیت های نامناسب.

دشواری در بازی یا انجام فعالیت های تفریحی به صورت آرام.

فعال بودن بیش از حد و “به راه انداختن موتور”؛ اغلب بیشتر از آنچه که لازم است صحبت می کند.

حرف زیاد زدن.

جواب دادن به سؤالات قبل از اینکه پرسش کامل شود.

مشکل در انتظار نوبت خود.

مزاحمت برای دیگران یا دخالت در بازی ها و مکالمات آن ها.

تشخیص ADHD در کودکان

ارزیابی توسط متخصص

تشخیص توسط پزشک، روانپزشک یا روانشناس متخصص اطفال انجام می شود.

بررسی سابقه پزشکی و رشدی: جمع آوری اطلاعات دقیق از والدین و مراقبان در مورد رفتار کودک از سنین پایین.

مشاهده رفتار

مشاهده مستقیم رفتار کودک در محیط های مختلف (مانند مطب پزشک یا مدرسه) در صورت امکان.

پرسشنامه ها و مقیاس های استاندارد: استفاده از ابزارهای سنجش رفتاری که توسط والدین، معلمان و گاهی خود کودک (بسته به سن) تکمیل می شود.

معیارهای تشخیصی

تطابق علائم با معیارهای مشخص شده در راهنماهای تشخیصی مانند DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی).

بررسی علائم در دو یا چند محیط: اطمینان از اینکه علائم در محیط های مختلف (مانند خانه و مدرسه) مشاهده می شوند.

رد سایر علل

بررسی و رد کردن سایر شرایط پزشکی یا روانشناختی که ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند (مانند مشکلات بینایی، شنوایی، اضطراب، یا مشکلات یادگیری).

ارزیابی تاثیر بر عملکرد

تعیین اینکه آیا علائم به طور قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی، اجتماعی و خانوادگی کودک تأثیر می گذارند.

درمان ADHD در کودکان

رویکرد چندوجهی

ترکیبی از درمان های مختلف معمولاً مؤثرترین است.

مداخلات رفتاری

آموزش والدین برای مدیریت رفتار کودک.

درمان رفتاری شناختی (CBT) برای کمک به کودک در مدیریت تکانشگری و بهبود مهارت های اجتماعی.

آموزش مهارت های اجتماعی برای کمک به تعامل بهتر با همسالان.

درمان دارویی

استفاده از داروهای محرک (مانند متیل فنیدیت و آمفتامین ها) که با تنظیم انتقال دهنده های عصبی در مغز به بهبود تمرکز کمک می کنند.

استفاده از داروهای غیرمحرک (مانند اتوموکستین) که ممکن است برای برخی کودکان مؤثر باشند.

تغییرات محیطی و آموزشی

ایجاد ساختار و نظم در محیط خانه و مدرسه.

ارائه دستورالعمل های واضح و مختصر.

ایجاد استراتژی های حمایتی در کلاس درس.

حمایت تغذیه ای

برخی تحقیقات بر نقش تغذیه در مدیریت علائم ADHD تأکید دارند، اما نیاز به تحقیقات بیشتری است.

تفاوت بیش فعالی با شیطنت کودک

شیطنت یکی از ویژگی های طبیعی دوران کودکی است که شامل فعالیت، کنجکاوی و گاهی سرپیچی از قوانین است، اما بیش فعالی در کودکان مبتلا به ADHD، الگویی پایدار و فراگیر از رفتارهای تکانشی و عدم تمرکز است که به طور قابل توجهی بر عملکرد روزمره آن ها تأثیر می گذارد.

تفاوت بیش فعالی با شیطنت کودک در شدت، فراوانی و پایداری این رفتارها نهفته است. در حالی که کودک شیطان ممکن است گاهی اوقات بیش از حد فعال باشد یا تمرکز خود را از دست بدهد، کودک مبتلا به ADHD به طور مداوم با این چالش ها دست و پنجه نرم می کند.

علائم بیش فعالی در کودکان مبتلا به ADHD، اغلب در چندین محیط (مانند خانه، مدرسه و جمع دوستان) بروز می کند و فراتر از حد انتظار برای سن یا سطح رشد کودک است. تشخیص ADHD در کودکان توسط متخصصان صورت می گیرد تا این اختلال از شیطنت های گذرا متمایز شود. درمان ADHD در کودکان نیازمند رویکردی جامع است که شامل مداخلات دارویی و غیردارویی می شود، در حالی که شیطنت معمولاً با راهنمایی و آموزش والدین یا معلمان قابل مدیریت است. تاثیر ADHD بر یادگیری و روابط اجتماعی نیز یکی از تمایزهای کلیدی آن با شیطنت های عادی است.

داروی ADHD برای کودکان

• داروهای محرک:متیل فنیدیت (Methylphenidate): مانند ریتالین، کونکورتا، فوکالین. این داروها با افزایش سطح دوپامین و نوراپی نفرین در مغز به بهبود تمرکز و کاهش تکانشگری کمک می کنند.
• آمفتامین ها (Amphetamines): مانند آدرال، ویوانس. این داروها نیز بر همین انتقال دهنده های عصبی تأثیر می گذارند و اثربخشی مشابهی دارند.
• نحوه مصرف: معمولاً به صورت قرص یا کپسول خوراکی و در دوزهای تنظیم شده توسط پزشک مصرف می شوند.
• داروهای غیرمحرک:
• اتوموکستین (Atomoxetine): مانند استراترا. این دارو با تأثیر بر نوراپی نفرین عمل می کند و ممکن است برای کودکانی که به محرک ها پاسخ نمی دهند یا عوارض جانبی شدیدی تجربه می کنند، گزینه مناسبی باشد.
• آگونیست های آلفا-۲ آدرنرژیک (Alpha-2 Adrenergic Agonists): مانند گوانفاسین و کلونیدین. این داروها عمدتاً برای کمک به کنترل تکانشگری و بیش فعالی استفاده می شوند.

روش های غیردارویی درمان ADHD

آموزش والدین

آشنایی با اختلال ADHD و چگونگی تأثیر آن بر رفتار کودک.

یادگیری تکنیک های مدیریت رفتار، مانند استفاده از تقویت مثبت، تنظیم قوانین و پیامدها، و ایجاد ساختار روزانه.

درمان رفتاری (Behavioral Therapy)

درمان شناختی رفتاری (CBT): کمک به کودک برای شناسایی و تغییر الگوهای فکری و رفتاری ناکارآمد، و یادگیری مهارت های حل مسئله و مدیریت احساسات.

آموزش مهارت های اجتماعی (Social Skills Training): کمک به کودک برای یادگیری نحوه تعامل با همسالان، درک نشانه های اجتماعی، و ایجاد روابط دوستانه.

مداخلات آموزشی

ایجاد محیط یادگیری ساختاریافته و منظم در مدرسه.

ارائه دستورالعمل های واضح و تقسیم وظایف بزرگ به مراحل کوچکتر.

استفاده از ابزارهای کمک بصری و یادآوری.

ارتباط مؤثر بین والدین و معلمان برای هماهنگی در حمایت از کودک.

تکنیک های ذهن آگاهی (Mindfulness)

آموزش تمرکز، آرام سازی و خودآگاهی به کودک از طریق تمرینات ساده.

اصلاحات سبک زندگی

تشویق به فعالیت بدنی منظم.

تأمین خواب کافی و با کیفیت.

رژیم غذایی متعادل و سالم (اگرچه تأثیر قطعی رژیم بر ADHD هنوز در حال تحقیق است).

نقش والدین در ADHD

آموزش و آگاهی

کسب دانش کافی در مورد ADHD، علائم و چالش های آن.

درک اینکه ADHD یک اختلال عصبی است و نه نتیجه تربیت نادرست.

ایجاد ساختار و نظم

برقراری روال های منظم برای خواب، غذا خوردن، تکالیف و فعالیت ها.

سازماندهی محیط خانه برای کاهش حواس پرتی.

مدیریت رفتار

استفاده از تکنیک های تقویت مثبت (مانند تشویق، پاداش) برای رفتارهای مطلوب.

تعیین قوانین روشن و پیامدهای منطقی برای رفتارهای نامطلوب.

صبور بودن و مداومت در اجرای قوانین.

ارتباط مؤثر

ارتباط باز و صادقانه با کودک در مورد احساسات و چالش هایش.

گوش دادن فعال به نگرانی های کودک.

حمایت عاطفی

نشان دادن عشق و پذیرش بدون قید و شرط.

کمک به کودک برای ساختن عزت نفس و اعتماد به نفس.

تشویق استقلال و مسئولیت پذیری متناسب با سن.

همکاری با مدرسه و متخصصان

ارتباط منظم با معلمان برای پیگیری وضعیت تحصیلی و رفتاری کودک.

همکاری با پزشکان و درمانگران برای اجرای برنامه درمانی.

تاثیر ADHD بر یادگیری

• مشکلات تمرکز
• حواس پرتی
• سازماندهی
• تکمیل وظایف
• حافظه کاری
• تکانشگری
• انگیزه
• مهارت های حرکتی ظریف
• یادگیری اجتماعی

مشکلات تمرکز

مشکلات تمرکز، اختلالاتی هستند که افراد را در حفظ توجه در فعالیت‌های مختلف دچار مشکل می‌کنند. این مسئله می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از قبیل استرس، اضطراب یا اختلالات یادگیری باشد. افرادی که با این مشکلات مواجه‌اند، معمولاً در پیگیری وظایف روزمره و یادگیری در محیط‌های آموزشی با چالش‌هایی روبرو می‌شوند. شناسایی عوامل اصلی و استفاده از تکنیک‌های مدیریت زمان و تمرینات توجه، می‌تواند کمک‌کننده باشد.

حواس‌پرتی

حواس‌پرتی مشکلی است که می‌تواند بر عملکرد روزمره تأثیر بگذارد. این وضعیت معمولاً به وسوسه‌های محیطی یا افکار آشفته مربوط می‌شود که مانع از تمرکز بر وظایف می‌شوند. حواس‌پرتی می‌تواند ناشی از سبک زندگی یا اختلالات روانی مانند ADHD باشد. برای کاهش حواس‌پرتی، پیشنهاد می‌شود که محیط کار یا یادگیری به‌گونه‌ای تنظیم شود که عوامل حواسه‌پرانده کاهش یابند و تمرکز بر وظایف بهبود یابد.

سازماندهی

سازماندهی به توانایی فرد در ترتیب دادن و مدیریت فعالیت‌ها در زندگی روزمره اشاره دارد. افراد با مهارت‌های ضعیف در سازماندهی ممکن است در کارهای روزانه خود با مشکلاتی مواجه شوند، مانند فراموشی وظایف یا نداشتن برنامه‌ریزی مؤثر. سازماندهی می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش استرس کمک کند. با استفاده از ابزارهایی نظیر تقویم، لیست‌های وظایف و تکنیک‌های زمان‌بندی، افراد می‌توانند مهارت‌های سازماندهی خود را بهبود بخشند.

تکمیل وظایف

تکمیل وظایف نیازمند تمرکز، سازماندهی و وقت‌گذاری منظم است. برخی افراد با مشکلاتی در پایان دادن به کارهای محوله روبرو هستند، که ممکن است ناشی از نقص در انگیزه، حواس‌پرتی یا ضعف در مهارت‌های زمان‌بندی باشد. برطرف کردن این چالش‌ها معمولاً نیازمند شناسایی عوامل مخل و ایجاد روال‌های روزمره مؤثر است. به کارگیری تکنیک‌هایی چون تقسیم وظایف به مراحل کوچک‌تر می‌تواند کمک‌کننده باشد.

حافظه کاری

حافظه کاری به توانایی افراد در حفظ و پردازش اطلاعات در یک بازه زمانی کوتاه اشاره دارد. این نوع حافظه برای یادگیری و حل مسائل حیاتی است و نقش کلیدی در شرایطی مانند انجام محاسبات ذهنی یا پیگیری دستورالعمل‌ها ایفا می‌کند. تقویت حافظه کاری از طریق تمرینات حافظه، استفاده از تکنیک‌های یادآوری و ایجاد موقعیت‌های چالشی ممکن است. تمرینات منظم می‌تواند ظرفیت حافظه کاری را بهبود بخشد و عملکرد یادگیری را افزایش کند.

تکانشگری

تکانشگری به رفتارهای ناگهانی و عدم کنترل بر واکنش‌ها اشاره دارد. این ویژگی می‌تواند بر تصمیم‌گیری و تعاملات اجتماعی تأثیر منفی بگذارد. افرادی که با تکانشگری مشکل دارند، ممکن است رفتارهای پرخطر یا انتخاب‌های ناخواسته را از خود نشان دهند. شناسایی علل ممکن و استفاده از تکنیک‌های مدیریت احساسات و خودکنترلی زبان‌آوری می‌تواند به کاهش تکانشگری کمک کند و به افراد کمک می‌کند تا تصمیمات بهتری بگیرند.

انگیزه

انگیزه، نیروی محرکه‌ای است که فرد را به سوی اهداف و فعالیت‌ها سوق می‌دهد. این ویژگی می‌تواند از عوامل داخلی (دوست داشتن یک فعالیت) یا خارجی (جوایز و تشویق‌ها) ناشی شود. فقدان انگیزه ممکن است به عدم پیشرفت در تحقق اهداف منجر شود. برای افزایش انگیزه، تعیین اهداف واضح، پاداش‌دهی به خود و ایجاد چالش‌های مثبت پیشنهاد می‌شود. انگیزه قوی می‌تواند تأثیر بسزایی در یادگیری و توسعه فردی داشته باشد.

مهارت‌های حرکتی ظریف

مهارت‌های حرکتی ظریف به قابلیت‌های حرکتی کوچک و دقیق اشاره دارد. این مهارت‌ها برای انجام فعالیت‌هایی مانند نوشتن، نقاشی و کار با اشیاء کوچک حیاتی هستند. ضعف در این مهارت‌ها می‌تواند تأثیراتی بر یادگیری و رشد اجتماعی داشته باشد. تمرینات روزمره، مانند بازی‌های دستی و فعالیت‌های هنری، می‌تواند به بهبود این مهارت‌ها کمک کند و همچنین اعتماد به نفس را در انجام فعالیت‌های روزمره افزایش دهد.

یادگیری اجتماعی

یادگیری اجتماعی به فرایند کسب مهارت‌ها و رفتارهای اجتماعی از طریق تعاملات با دیگران اشاره دارد. این نوع یادگیری به کودکان کمک می‌کند تا الگوهای رفتاری مثبت را شناسایی و تکامل دهند. محیط‌های اجتماعی متنوع، مانند مدرسه و خانواده، نقش مهمی در تقویت یادگیری اجتماعی دارند. از طریق بازی‌های گروهی و تعاملات اجتماعی، کودکان می‌توانند مهارت‌های همکاری، حل مسئله و ارتباط مؤثر را تقویت کنند.

سخن نهایی

اختلال نقص توجهبیش فعالی (ADHD) یکی از چالش های عمده در دوران کودکی است که با علائم خاص خود، از جمله نقص توجه و بیش فعالی-تکانشگری، تأثیرات عمیقی بر زندگی کودکان و خانواده هایشان دارد. تشخیص ADHD در کودکان مستلزم ارزیابی دقیق و چندوجهی است تا علائم را از رفتارهای طبیعی کودکانه تشخیص دهد. درمان مؤثر ADHD در کودکان معمولاً شامل ترکیب درمان های دارویی و غیردارویی است و نیاز به درک عمیق از علائم بیش فعالی در کودکان و تأثیر آن بر فرآیند یادگیری دارد.

والدین به عنوان نقش آفرینان کلیدی در این فرآیند باید با آگاهی از روش های غیردارویی درمان ADHD، بتوانند به فرزندان خود کمک کنند و فضایی حمایتی را فراهم آورند. در نهایت، توجه به تاثیر ADHD بر یادگیری کودکان و اهمیت نقش والدین در ADHD می تواند به ارتقاء کیفیت زندگی و بهبود عملکرد تحصیلی آن ها منجر شود. درمان به موقع و مناسب می تواند به کودکان کمک کند تا با چالش ها مواجه شوند و توانایی های خود را در زمینه های مختلف به حداکثر برسانند.

سوالات متداول

1.ADHD چیست؟

ADHD یا اختلال نقص توجهبیش فعالی یک اختلال عصبی-رشدی است که با مشکلات مداوم در توجه و بیش فعالی همراه است. این اختلال تأثیر زیادی بر زندگی کودکان دارد و نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارد. افرادی که به این اختلال مبتلا هستند، ممکن است در تمرکز، سازماندهی و کنترل تکانشگری دچار مشکل شوند.

2.علائم بیش فعالی در کودکان چیست؟

علائم بیش فعالی در کودکان شامل نقص توجه، تکانشگری، و رفتارهای بیش از حد فعال است. آن ها ممکن است در توجه به جزئیات مشکل داشته باشند، مکرراً حواس پرت شوند، یا دشواری در کنترل احساسات و رفتارهای خود تجربه کنند. این علائم می توانند باعث ایجاد چالش هایی در محیط های آموزشی و اجتماعی شوند.

3.تشخیص ADHD در کودکان چگونه انجام می شود؟

تشخیص ADHD نیازمند ارزیابی دقیق توسط متخصصان است. این شامل بررسی سابقه پزشکی و رفتاری کودک، مشاهده رفتار در محیط های مختلف و استفاده از مقیاس ها و پرسشنامه های استاندارد است. تشخیص صحیح به والدین و معلمان کمک می کند تا برنامه درمانی مناسبی را برای کودک تعیین کنند.

4.روش های درمان ADHD در کودکان چیست؟

درمان ADHD معمولاً شامل مداخلات دارویی و غیردارویی است. داروها می توانند علائم را کاهش دهند و کنترل بیشتری بر رفتار کودک فراهم کنند. روش های غیردارویی شامل آموزش والدین، درمان رفتاری و بهبود محیط یادگیری است که به مدیریت رفتار و فراهم کردن حمایت عاطفی کمک می کند.

5.تفاوت بیش فعالی با شیطنت کودک چیست؟

تفاوت اصلی میان بیش فعالی و شیطنت کودک در شدت و پایدار بودن رفتارهاست. شیطنت ممکن است گذرا و مرتبط با دوران کودکی باشد، اما ADHD یک اختلال دائمی است که بر عملکرد کودک در جنبه های مختلف زندگی تأثیر می گذارد. تشخیص دقیق و زمان مشخص ضرورت دارد.

6.نقش والدین در مدیریت ADHD چیست؟

والدین نقش حیاتی در مدیریت ADHD دارند. آن ها باید با آگاهی از علائم و روش های درمان، فضایی حمایتی برای کودک فراهم کنند. همچنین، برقراری روال های مشخص و همکاری با معلمان در ایجاد یک محیط یادگیری بهینه و سازگار ضروری است.

7.آیا داروهای ADHD عوارض جانبی دارند؟

بله، داروهای ADHD ممکن است عوارض جانبی داشته باشند، از جمله کاهش اشتها، مشکلات خواب و تحریک پذیری احساسی. بنابراین، لازم است که مصرف دارو تحت نظر پزشک متخصص انجام شود تا بهترین نتیجه برای کودک به دست آید.

8.روش های غیردارویی درمان ADHD چیست؟

روش های غیردارویی شامل مشاوره والدین، رفتار درمانی، آموزش مهارت های اجتماعی، و اصلاحات محیطی است. این روش ها می توانند در کنار دارو به کودکان کمک کنند تا بهتر با چالش های ناشی از ADHD مواجه شوند و عملکرد روزمره خود را بهبود بخشند.

9.تاثیر ADHD بر یادگیری چیست؟

ADHD می تواند به شدت بر فرآیند یادگیری کودکان تأثیر بگذارد. مشکلاتی از قبیل نقص توجه، حواس پرتی و دشواری در سازماندهی می تواند به افت تحصیلی و کاهش انگیزه برای یادگیری منجر شود. در نتیجه، تشخیص زودهنگام و مدیریت مؤثر این اختلال بسیار اهمیت دارد.

10.آیا همه کودکان مبتلا به ADHD به همان گونه رفتار می کنند؟

نه، ADHD در هر کودک می تواند به شکل متفاوتی بروز کند. برخی از کودکان ممکن است بیشتر با مشکلات توجه مواجه باشند، در حالی که دیگران با بیش فعالی و رفتارهای تکانشی دست و پنجه نرم می کنند. این تنوع در بروز اختلال نشان می دهد که برنامه ریزی درمان باید متناسب با نیازهای خاص هر کودک باشد.